Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker

Star Wars er hið merkilegasta stórfyrirbæri í okkar poppkúltúr, en eins og gerist með mörg slík hefur þetta tiltekna fyrirbæri verið afmyndað, endurmótað og meira eða minna týnt sínum upprunalega kjarna. Án þess að gera lítið úr því fína sem komið hefur frá vörumerkinu, frá bæði upphafi þess og á undanförnum árum eftir að keisaraveldi Disney lagði undir sig sköpun Georges Lucas, er kjarnasagan komin í algjört þrot, hugmyndafræðilega. Þetta blasir við í The Rise of Skywalker og gefur úrvinnslan í skyn að aðstandendur hafi ruglað saman örvæntingu og nostalgíuþrá og metnaði og mætti.

Með þessum níunda og meinta lokakafla Skywalker-sögunnar, sem spannar nú níu kvikmyndir og þrjá þríleiki, er það loks farið að sjást í sinni tærustu mynd að framleiðendur voru ekki með fyrirfram ákveðið plan í huga fyrir kafla 7, 8 og 9 og spiluðu þetta svolítið eftir eyranu. Það sem þeir höfðu aftur á móti fyrir The Rise of Skywalker hefur augljóslega verið tékklisti af ákveðnum atriðum sem hafa stuðað háværustu aðdáendur í gegnum árin og fylgt þeim lista sterkt eftir.

Það hefur verið áhugavert að sjá hvernig Lucas hefur mótað æskuminningar svo margra með upprunalega þríleik sínum. Í kjölfarið fór útbreiðsla merkisins að aukast töluvert; með teiknimyndum, þáttum, bókum, myndasögum, tölvuleikjum og fleiru – og er heimurinn orðinn að einhverju sem miklu stærra en Lucas gat áður ímyndað sér. En eftir 15 ára pásu frá upprunalegu þrennunni lagði hann í annan þríleik sem bæði stækkaði flötinn og stuðaði ófáa aðdáendur. Tæpum áratug síðar selur skaparinn sitt ríkidæmi sem kallast Lucasfilm.

Í kjölfarið hafa nýir kvikmyndagerðarmenn og gamlir aðdáendur hans fengið tækifæri til að leika sér með dótið og rífast sín á milli um hvað á að gera við þessa peningaóðu framlengingu á sögunum. Þetta á sérstaklega við um leikstjóra nýja þríleiksins, sem slegist hafa um framvindu sögunnar eins og óðir krakkar með dúkkur í sandkassaleik.

Veturinn 2015 tóku áhorfendur þokkalega í fyrstu endurræsinguna frá Disney, The Force Awakens. Myndin gerði það sem ætlast var til af henni; hún raðaði upp peðunum, skapaði dulúð og ruddi veginn fyrir forvitnilegar stefnur. Tveimur árum síðar kom Rian Johnson með The Last Jedi og snýtti sér með öllu því sem Abrams stillti upp. Á meðan Abrams er þekktur fyrir það á meðal aðdáenda að halda sig innan marka þægindasvæða seríunnar, hefur Johnson verið allur í því að leika á væntingar og skoða nýja vinkla.

Annað en stóð upphaflega til ákvað Abrams svo að snúa aftur og sigla þríleiknum í höfn. Honum hefur augljóslega ekki líkað margt við miðjumyndina og rekur laumulega sinn eigin miðfingur framan í Johnson með sinni nálgun. Hann eyðir bæði ómældum tíma í að snúa skipinu við og hlaða á bréfþunnan kafla með öllu og engu þar sem nostalgían er framar öllu allsráðandi.

The Rise of Skywalker er eins og sambland af hálfbökuðum áhugaspuna og fyrirmyndar þrautatölvuleik. Fyrsti klukkutími myndarinnar er allur í steik og rembist framvindan við að fylla í eyður, veita svör og stilla öllu upp fyrir lokauppgjör sem reynist síðan vera hinn ómerkilegasti pappír. Inni á milli laumast í gegn almennilega áhrifarík augnablik en þau eru sjaldgæf því Abrams keyrir þvældu söguna á svo miklum hraða og dælir of miklu í þéttan tíma sem veldur því að lítill tími gefst til að anda á milli, eða leyfa dramanu að njóta sín.

Það er þó kærkomið að sjá Carrie Fisher aftur, sem hefur verið vakin til lífs á skjánum með aðstoð ónotaðs myndefnis úr The Force Awakens. Augljóslega fylgja þessu gífurleg takmörk fyrir hennar persónu, en aðstandendur unnu eins vel úr þessu og hægt var miðað við aðstæður. Þó verður að segjast að Adam Driver er einn mesti fjársjóður nýju seríunnar. Ian McDiarmid er einnig sprækur að venju sem keisaradjöfullinn Palpatine, en með aðkomu hans virðist lítið annað vera til ráða en að endurtaka gamlar tuggur.

Eins og fylgir vörumerkinu og ekki síst fjármunum sem hafa farið í framleiðsluna eru tæknibrellur, sviðsmyndir, hljóðvinnsla og ýmist annað skraut að sjálfsögðu til fyrirmyndar. Að þessu sögðu eru hasarsenurnar oft illa klipptar (sem hefur ekki verið hingað til í þessum myndabálki) og tekst ómögulega að halda atburðarásinni hnitmiðaðri – eða grípandi – þegar of margir boltar eru á lofti í einu og úr svo litlu er að moða.

Í áratugaraðir hafa áhorfendur gert mismunandi kröfur til Star Wars-mynda. Sumir sjá þær sem einfaldar og háfleygar ævintýramyndir eða þá rándýru geimsápu (e. „space opera“) sem George Lucas lagði upp með. Svo eru aðrir sem laðast að heiminum, boðskapnum, smáatriðum og hugmyndafræðinni svo jaðrar við ofsatrúardýrkun. Lucas hefur reyndar sjálfur sagt að það sé tvennt sem harðkjarna Stjörnustríðsunnendur þola ekki að heyra; annars vegar setningin „Þetta eru bara bíómyndir!“ og hins vegar þegar skaparinn stafar það út að þetta hafi frá upphafi verið ætlað tólf ára börnum.

Ef myndin er skoðuð í samhengi einfaldrar barnamyndar er meinlaust afþreyingargildi og sjónarspil innifalið í þessu öllu saman, þótt vissulega sé fúlt hvernig aðstandendum hefur tekist að minnka þennan bíóheim sem Lucas skapaði frekar en að stækka hann eða bæta einhverju við hann sem er ekki kippt úr kompunni. Sálin er svo sannarlega til staðar í sögunni en hún týnist í eintómri óreiðu og ofhleðslu frásagnarinnar. Ef líkja má útkomunni við nýju fötin keisarans er alveg sama hvernig Abrams og hans teymi reyna að klæða hann upp í nýtt púss, fötin verða alltaf ósýnileg. Þá stendur hann alltaf eftir nakinn, glórulaus og ráðþrota með næstu skref.

Besta senan:
Allt með Babu Frik. ALLT SAMAN.

Sammála/ósammála?