Drama

Vargur

Íslenski spennutryllirinn er heldur snúinn geiri sem hefur ekki náð hnökralaust að blómstra í okkar kvikmyndasögu. Ef feilnóta er slegin hvað varðar tón og tilþrif leikara er þá glæpsamlega stutt í tilgerð og ávísun á kjánahroll, en þegar allt raðast rétt upp er mikið tilefni til að fagna góðum undantekningum. Vargur er einmitt merki um eitt slíkt dýr sem á erindi í góða hópinn.

Myndin segir einfalda en þráðbeina og bítandi sögu af tveimur bræðrum í bráðum fjárhagsvanda. Atli (leikinn af Baltasari Breka Samper) stendur í fíkniefnaskuld undir taum handrukkara á meðan Erik (Gísli Örn Garðarsson) lifir rándýrum lífsstíl og reynir að koma sér undan heimilismissi. Í neyð ákveða þeir að skipuleggja eiturlyfjasmygl með aðstoð pólskrar stúlku sem hefur öllu að tapa. Áætlunin er mikil áhætta fyrir en verður hvert skref viðkvæmara þegar rannsóknalögreglukona er farin að leggja saman púslin.

Með sinni fyrstu kvikmynd í fullri lengd sýnir Börkur Sigþórsson merki um þekkingu og örugg tök á frásögn og rennsli. Hann sækist hvorki í djúpstæðar pælingar um afleiðingar eða fjölskyldubönd og skoðar undirheimana heldur ekki undir nýju ljósi en veður hér af krafti og sjálfsöryggi í dramatrylli sem líkja má við hægan en lúmskt grípandi bruna.

Vargur er innblásin af sönnum atburðum úr íslenskum undirheimum og fær nokkra plúsa í kladdann fyrir það að sleppa við tilgerð og rembing með útkomunni. Leikstjórinn veit hvað hann syngur með tón og áferð myndarinnar. Það hangir allt á því hversu sterkir leikararnir eru og hvað togstreita persóna er trúverðug, jafnvel hressilega frústrerandi á köflum.

Baltasar Breki á ekki langt að sækja útgeislun sína (og nú er hann næstum því jafngamall föður sínum þegar hann eignaði sér Djöflaeyjuna í denn) og kemur hörkuvel út sem Atli, karakter sem er einkenndur af skelhörðu yfirborði en með bersýnilega sál sem gefur prófíl hans smávegis auka. Á móti honum hefur Gísli Örn sjaldan betur náð að beita þeim kuldalegu töktum sem hann býr yfir og kann orðið lagið á.

Sem persóna ristir pólska burðardýrið Sofia heldur grunnt en Anna Próchniak sinnir engu að síður krefjandi hlutverki og öðlast stuðning áhorfandans með upphafssenunni einni. Danska leikkonan Marijana Jankovic leikur lögreglukonuna Lenu með prýðum og gerist svo reglulega að þjóðþekktir leikarar skjóti upp kollinum til gera gott úr einkennilega þunnum rullum.

Eins og sönnum skandinavískum trylli sæmir eru stórar ákvarðanatökur persóna stundum handan skilnings en skuggalega samvera þessara einstaklinga verður engu að síður spennandi. Kvikmyndataka, hljóðvinnsla, klipping og almennt stílskraut smellir allt saman á minimalískan máta og er förðunin þess virði að rétta upp þumalinn fyrir.

Sem sögumaður er Börkur ekkert að flækja hlutina með óþörfum útskýringum og leikur hann sér ágætlega að flæði upplýsinga með samtölum sem eru oftar en ekki sannfærandi, en á milli leyfir hann sér líka að leyfa augnaráðum og líkamsbeitingu að tala. Þögnin nýtur sín til botns en tónar raftónlistarmannsins Ben Frost ryðjast svo á milli og koma púlsinum í andrúmsloftinu þegar við á.

 

Categories: Drama, Spennuþriller | Leave a comment

Andið eðlilega

Andið eðlilega er fallega sögð saga um fólk sem er á sinn hátt einangrað, með vonina tæpa og þráir betra líf en aðstæður bjóða upp á, þó ekki nema bara skárri morgundag. Myndin varpar ljósi á fáttækt, fíkn, sársauka, málefni flóttamanna, samkynhneigðra og martraðirnar sem fylgja skriffinsku og kerfisreglum, og hvort samkenndina sé að finna á örlagastundu hjá hinni ólíklegustu manneskju.

Við upphaf kynnumst við Láru, einstæðri móður sem er á mörkum þess að geta séð um son sinn eða átt fyrir mat og öðrum nauðsynjavörum. Heppni hefur verið býsna takmörkuð hjá mæðginunum undanfarið en dag einn býðst Láru starf við vegabréfaskoðun á Keflavíkurflugvelli. Að henni kemur hælisleitandi frá Gíneu-Bissá á leið til Kanada, Adja að nafni, sem Lára sér sig tilneydda til þess að meina aðgang út af gölluðum pappírum. Tilkynningin fer beint eftir starfsreglum en leggur á sama tíma líf ókunnugu konunnar í rúst. En hvorug þeirra sér fyrir því á þessum tímapunkti að leiðir þeirra munu liggja saman aftur. Og kannski aftur eftir það.

Nálgun Ísoldar Uggadóttur á býsna erfiðu umfjöllunarefni er markviss og ljómar af miklu öryggi, og af því að dæma hefði maður seint haldið að þetta væri hennar fyrsta kvikmynd í fullri lengd. Með bæði leikstjórn og handriti heldur Ísold afbragðsvel utan um taumana og togar áhorfandann í pollrólega en áhrifaríka „óvissuferð” þar sem hann gerist fluga á vegg, eða bílrúðu.

Galdur úrvinnslunnar er að finna í trúverðugum samtölum, náttúrulegu leikarasamspili og Ísold gerir sér alveg grein fyrir því hvenær ákveðnir hlutir í handritinu virka betur og þýðingarmeiri þegar ósagðir eru. Kvikmyndataka Itu Zbroniec-Zajt sér svo um réttan tón og að sama skapi er nýting á umhverfi og sviðsmyndum hreint stórfín, sérstaklega hvernig Keflavík, flugvöllurinn og nágrenni rammar betur einangrun og tómarúm persónanna. Það er sitt og hvað af súrum tilviljunum í handritinu en þeim er sjaldan þrætt inn í handritið með of tilgerðarlegum hætti.

Andið eðlilega er, að vísu, nokkuð einföld mynd, kannski aðeins of einföld og hefði mátt fara dýpra í sum málefnin sem hún tekur fyrir, en aðall sögunnar er fyrst og fremst þessar tvær ólíku konur, sem eiga þó meira sameiginlegt en þær halda.

Kristín Þóra Haraldsdóttir er hreint frábær hér (og miðað við hvað bíður okkar í Lof mér að falla er nokkuð ljóst að þetta ár sé hennar). Hún gæðir þrívíðum persónuleika í hina ófullkomnu en eðlilegu Láru sem reynir að halda höfðinu uppi í sinni eigin baráttu, sem er nógu erfitt þegar hún á varla efni á húsnæði.

Babetida Sadjo er ekkert síður eftirminnileg sem hin fámála en skelharða Adja, sem situr hún föst í limbói kerfisins, óviss hvort hún verði send aftur heim þar sem árásir eru yfirvofandi, eða komist á leiðarenda til sinna nánustu. Samleikur Sadjo við hinn unga Patrik Nökkva Pétursson er sérstaklega huggulegur. Reyndar ber því almennt að fagna að myndin skuli vera laus við bölvun barnleikara, enda smellur Pat­rik nokkuð áreynslulaust í (nokkuð krefjandi) hlutverk Eldars litla, sonar Láru.

Í gegnum strákinn ná konurnar að mynda ákveðin bönd og skilja hvora aðra. Ef segja má að Adja hafi lent á botninum út af starfsskyldum Láru, er sakleysi Eldars þetta lím sem tengir þær saman á ólíklegan máta. Eðlilega kann allt þetta að hljóma sárlega ýkt og væmið, en þessi mynd fellur ekki í þannig gildrur. Hér hangir allt saman á ljúfsárri einlægni og snertir við, því sálina vantar svo sannarlega ekki í verkið.

 

Besta senan:
Allar með Ödju og Eldari.

Categories: Drama | Leave a comment

An Ordinary Man

Oft getum við myndað tengsl við hina ólíklegustu aðila og tíminn spyr aldrei um hvenær. Þessi staðreynd svífur yfir kvikmyndina An Ordinary Man, þar sem gamla brýnið Ben Kingsley leikur eftirlýstan stríðsglæpamann og fyrrum hershöfðingja sem situr fastur í felum undan yfirvöldum, og hefur haldið sig í skugganum síðan á tímum Júgóslavíustríðsins.

Einn daginn rekst hann á þernu felustaðarins, hina forvitnilegu Tönju, sem er leikin af Heru Hilmar. Hann þvingar þernuna til að vinna fyrir sig sem húshjálp. Samskiptin virðast nokkuð eitruð í fyrstu en hershöfðinginn áttar fljótt sig á því að meira er í þessa spunið en hann (og áhorfandinn) heldur. Með tímanum verður ljóst að Tanja er eina tenging hans við umheiminn og hefst þá hógvær, kunnugleg saga um samskipti og samspil ólíkra aðila sem reyna hvað þau geta til að skilja hegðun hvors annars. Þau spjalla um lífið, tilveruna og hans fortíð sem enn hefur ekki verið gerð upp að fullu.

Kjarnaþráður myndarinnar fer ekki beinlínis neinar ótroðnar slóðir en styrkleikarnir koma frá hversdaglegu nálguninni og undirtónum hennar, hvernig myndin tæklar hið ósagða og tengipunkta í samskiptum án handritið skýri allt út. Leikstjóri myndarinnar og handritshöfundur er hinn bandaríski Brad Silberling, sem hefur ekki látið fjölbreytnina vantað í gegnum tíðina, frá stórmyndum (þar á meðal Casper, Lemony Snicket’s A Series of Unfortunate Events og Land of the Lost) til smærri, hljóðlátari sagna í líkingu við Moonlight Mile eða 10 Items or Less, sem An Ordinary Man svipar vissulega meira til.

Kvikmyndatakan er meðhöndluð af fagmennskju og er farið með hana eins og þriðju aðalpersónu sögunnar. Silberling gefur leikurum sínum allan taum en fangar mátulega kalda en ögn fallega stemningu, sem skreytt er með lágstemmdri, melankólískri en heillandi fiðlutónlist sem smellur við hugarástand karaktera.

Sagan er með einföldu sniði en pólitísku undirtónarnir flæða gegnum hana linnulaust og gefst jafnvel pláss fyrir eina óvænta uppákomu eða tvær, enda ýmis lög sem þernan og hershöfðinginn leyna á sér.

Samræðurnar á tíðum virka eilítið stefnulausar og dragast sumar þeirra á langinn. Samskipti persónanna er yfirleitt efni í fínar senur út af fyrir sig en rennslið hjá Silberling er ekki hnökralaust. Að öðru leyti gæða leikararnir mikla sál í þessa sultuslöku atburðarás. Fínum húmor er líka saltað þarna yfir öðru hverju, sem að sjálfsögðu kemur mest frá því hvernig lykilpersónurnar tvær gætu ekki verið ólíkari hvorri annarri.

Í heildina séð er An Ordinary Man skemmtileg lítil krufning á ónefnda hershöfðingjanum og gjörðum hans gegn fólkinu. Kingsley sýnir sínar traustari hliðar en Hera er annars vegar sú sem sér um að græja mestan púls í myndina. Hún sýnir hlýju, umburðarlyndi, sjálfsöryggi og dulinn kraft í hlutverki Tönju, sem spilar vel á móti fúla og brotna hershöfingjanum, og brillera leikararnir ekkert síður í hljóðlátari senum myndarinnar þar sem andrúmsloftið gleypir þau alveg.

Frásögnina skortir hins vegar ákveðinn skriðþunga, þrátt fyrir þann frábæra samleik sem heldur öllu uppi, og viðburðarlitla framvindan verður máttlausari eftir því sem á líður. En það dregur ekkert frá gleðinni að sjá Heru halda sínu striki við reynslubolta eins og Kingsley og slá karlinn út á skjánum. Hefði hennar persóna ekki hitt í mark, hefði myndin verið líklegri til að molna í sundur áður en fyrri helmingur væri liðinn.

 

Categories: Drama | Leave a comment

Powered by WordPress.com.