HVER ER BÍÓFÍKILL?

„Gagnrýnandi er fótalaus maður sem segir öðrum hvernig best skal hlaupa.“

…með öðrum orðum: gagnrýnendur geta stundum verið tótal skítseiði.

Nú ertu allavega dottin/n inná bíóbloggsíðuna mína og þar muntu ávallt vera velkomin/n svo lengi sem þú leikstýrðir ekki íslenskri bíómynd sem heitir Jóhannes eða Hrafnar, Sóleyjar og Myrra. Ég heiti Tómas Valgeirsson – sem er feik-nafn – og byrjaði þetta litla dundur hjá mér fyrir talsvert löngu síðan. Í þónokkur ár skrifaði ég reglulega kvikmyndaumfjallanir inná vefsíðu sem ég ritstýrði, Kvikmyndir.is (en lauk þar störfum í október 2012) og var fenginn til að skrifa rýni fyrir Séð & Heyrt frá mars 2011, sem bara svona „auka“, áður en það leiddi til fulls starfs hjá útgáfufyrirtækinu. Krítíkin þar hætti í sumar 2014. Á annan veg er ég klippari, teiknari, poppkúltúrsfrík og víst einn af teyminu á bakvið ruglaðan, quasi-költaðan sketsaþátt sem kallast Punkturinn.

En nörd umfram allt. Ég er kvikmyndafrík á háu leveli. Það hef ég frá föður mínum heitnum. Ég tek áhugamálið mitt alvarlega en aldrei OF-alvarlega… nema það sé meint í einhvers konar djóki. Pistlarnir eru kannski ekki alltaf faglegir eða rútínubundnir á akademískum kvarða en þó eru þeir filterslausir með markvissum rökstuðningi… vona ég. Reynt er eftir bestu getu að sjá til þess að stutt líði á milli þeirra svo hægt sé að halda reglulegu update-i á því góða og vonda sem kemur í bíó (sem og ýmsu gömlu efni sem er þarna úti). Það þýðir ekkert að leyfa fólki að sóa góðum pening í eitthvað frat og þetta kemur frá einhverjum sem er á móti rándýru bíóverði.

„Það er ekkert sem heitir rétt og rangt, bara skemmtilegt og leiðinlegt…“ – stórepíkin Hackers

… orð sem súmma má upp í þá setningu að enginn hefur alltaf rétt fyrir sér. Skoðanir mínar eru ekkert nema það sem orðin gefa upp: eins manns skoðun. Það þýðir að ég tel mig ekkert vera að alhæfa neitt eða mála nein orð í kringum neitt annað en það sem mér finnst. Ég tel mig ekkert vita endilega neitt betur en næsti maður, ókei… neeeema sá næsti maður segir mér að Adam Sandler sé einn misskildasti húmoristi samtímans. Sá á lítið erindi inná þessa síðu.

Sjálfur fylgist ég mikið með kvikmyndagagreinum og sérstaklega svona „in-depth“ rýnum frá nördum og áhugasömum í staðinn fyrir þessi klassísku snobb sem kunna ekki að brosa, hafa engan spes áhuga og líta á svona fag sem hverja aðra vinnu. Ég er áhugamaður fyrst og fremst. Mér finnst sjálfum líka mikilvægt að fylgjast með stökum gagnrýnanda/ummælenda sem heldur góðri virkni. Það myndast þá einhvers konar ólýsanlegt, andlegt „bond“ hjá lesandanum og greinarhöfundinum, ekki síst ef smekkir þeirra eru svipaðir. Ég kann allavega betur að meta það að leita til einhvers sem maður telur sig þekkja lauslega (a.m.k. hvað smekk varðar) frekar en að hjóla í bíósíður sem hafa marga penna sem skrifa rýni.

Persónulega finnst mér það skipta miklu máli að kvikmyndagagnrýnendur séu samkvæmir sjálfum sér og með eitthvað sem kallast „criteria“ (þ.e. dómgreindarregla). Einnig finnst mér mikilvægt að þeir geti horft á helst allar týpur af myndum fordómalaust, hvort sem það eru söngleikir, pólitískir þrillerar, rómantískar gamanmyndir eða evrópskar snöff-myndir.

Ég tel mig vera alæta á mestallar tegundir mynda (við komum aftur að því) og met alltaf hverja mynd eftir því markmiði sem hún setur sér. Heilalaus hasarmynd er t.d. metin eftir því hversu gott afþreyingargildið er og eru kröfur um frásögn og persónusköpun oftast þarna látnar vera. Dramatískar myndir miða oftast ofar og þess vegna er meira til að meta ef þær ganga upp með stæl. Gamanmynd þarf að vera skemmtileg og helst fyndin reglulega… Æ, þið fattið vonandi.

Það eina sem gerir mig alvörunni reiðan eru barnamyndir um dýr sem spila íþróttir. Ef ég sit nálægt svoleiðis viðbjóði eru líkur á því að ég fari í hættulegt blakkát og kannski taki eitthvað tuskudýr af lífi. Þess vegna sést ég sjaldan í barnaafmælum.

 

Nokkrir punktar:

– Kvikmyndir eiga að vera séðar hlélausar (nema hléið sé innbyggt (sjá Gone with the Wind) – sketsa-gamanmyndir geta verið undantekningar)

– Áður en horft er á bíómynd er sniðugt að vonast eftir því besta en búa sig undir það versta. Opið hugarfar umfram allt. Væntingastjórnun 103.

– Íslenskt efni á að meta eins og allt annað efni; þ.e.a.s. engar forgjafir í einkunnargjöf – eins og einkunnargjöfin skipti ekki þegar nógu litlu máli.

– Að telja Fight Club og We’re the Millers vera samanburðarhæfar gerir manneskju pínu veruleikafirrta, eða tvær gerólíkar myndir almennt. Hver mynd deilir ekki endilega sama markmiði eða metnaði og sú næsta.

– Myndir sem eru byggðar á bókum eiga ekki að vera háðar öðrum hvorum miðlinum. Ergó, þú átt ekki að þurfa að lesa bók til að skilja eyðurnar sem fóru framhjá þér og voru líklega betur útskýrðar á blaði en í myndinni. En að sama skapi má ekki hamra niður bíómyndirnar bara fyrir að gera hlutina öðruvísi. Hugsið um hvað orðið ‘aðlögun’ felur í sér.

– Sumar – bara sumar – myndir þarf að sjá allavega 2x til að sé hægt að meta allt til fulls sem hún býður upp á og segir manni (sjá Synecdoche New York, Vertigo o.fl.).

– Galdurinn er alltaf í úrvinnslunni. Helst á ekki að afskrifa neina hugmynd sem skilyrðislaust vonda (sjá The Lego Movie) nema greinilega enginn metnaður sé á bakvið hana.

 

Eitt annað:

Ég hef víst eitthvað verið kvótaður á DVD hulstrum en í fáránlega mörgum tilfellum eru settar vitlausar einkunnargjafir og oft sett eitthvað bull sem ég ritaði aldrei, stundum á myndir sem ég ekki einu sinni sá! Ekki taka alltaf mark á kvótunum.

Hér er ljósmynd af mér:

PS. Ég er lúmskt anime-nörd.

PPS. Ég trúi ekki á 100% hlutleysi þegar kemur að öllum myndum. Við erum bara mannleg.

PPPS. Ég nota „PS.“ Mjög oft, og sviga.

 

Athugasemdir af öllum gerðum (já, diss auðvitað líka) mega sendast á tommi@biovefurinn.is, eða í kommentsvæðinu hér að neðan.

6 athugasemdir

6 thoughts on “HVER ER BÍÓFÍKILL?

  1. Nafnlaust

    Getur maður bara ákveðið að maður hafi meira vit á bíómyndum næsti gaur án þess að hafa gert nokkuð, lært nokkuð. Það mætti kanski segja að það sé eftirspurn eftir þér. En þegar þú lítur spegil og horfir í augun á engum spyrðu aldrei hvern fjandann er ég að vilja upp á dekk.
    Kveðjur Helgi Sverrisson

  2. Hvar og hvenær gaf ég það upp að ég tel mig vita meira en næsti maður? Ég er bara ósköp dæmigerður bíónöttari, á meðal margra á Klakanum (og við erum víst mikil bíóþjóð). Munurinn er kannski bara sá að ég hef gaman af því að gubba út álitsgreinar og er undir hverjum komið að ákveða hvort þær séu marktækar/barnalegar/tilgerðarlegar/langdregnar eða ekki. Mín skoðun á ekki að pirra þig ef þú kýst að láta hana í friði, alveg eins og ég ætla að gera við þitt álit á mér.

    Það tók mig samt smátíma að átta mig á því hver þú ert en engu að síður ástarþakkir fyrir þetta direct komment, Helgi minn. Ég vona að dómur minn um myndina þína hafi ekki haldið þér vakandi yfir neinar nætur.

    Hrafnar, sóleyjar og myrra er ekki mitt vandaðasta verk (né þitt… eða það VONA ég) en hún er ein mest skoðaða grein sem ég hef nokkurn tímann ruslað út. Mun alltaf hlæja smá að því að fleira fólk las þessa fáránlegu gagnrýni hjá mér heldur en sáu þessa yndislega hörmulegu bíómynd, miðað við þær aðsóknartölur sem ég fékk að minnsta kosti að sjá.

  3. I.K.K.

    Hversu ófagmannalegt komment hjá leikstjóra ?
    Ef leikstjóri myndarinnar Hrafnar, Sóleyjar og myrra vill láta taka sig alvarlega þá bætir þessi barnaleikur hans ekki upp á ímyndina.

    Vel svarað T.V.

  4. Pingback: Skilgreining kvikmyndagagnrýnanda « Gott Gláp

  5. Dröfn

    Frábær síða hjá þér! Vel skrifaðir dómar og þú ert skemmtilegur penni! :)

  6. Leikjarugl

    „Ákveðin hneigð í kvikmyndagagrýni“ eftir Arnar Elísson gæti komið vel að notum hér. http://skemman.is/item/view/1946/2231;jsessionid=4C2D6543A3915917C34A2430BFC40149

Sammála/ósammála?

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Breyta )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Breyta )

Tengist við %s

Bloggaðu hjá WordPress.com.